Işbu Kere Ne Demek? Günlük Dilin Derinliklerine Yolculuk
Bir sabah kahvemi yudumlarken fark ettim; eski bir kitabın sayfaları arasında sıkışmış bir ifade, göz kırpar gibi bakıyordu: “Işbu kere”. Anlamını merak etmeden geçemedim. Sanki zamanın sessiz bir köşesinden bize sesleniyordu. Peki, günlük konuşmada nadiren rastladığımız bu ifade, neden hâlâ dilimizde varlığını sürdürüyor? Bugün, “Işbu kere ne demek?” sorusunun izini sürerken, hem tarihsel köklerine hem de modern kullanımına bakacağız.
Tarihsel Kökler: Osmanlı Türkçesinden Günümüze
“Işbu kere” ifadesi, Osmanlı Türkçesi kökenli bir tabirdir. Osmanlıca metinlerde sıkça görülen “ışbu” kelimesi, günümüz Türkçesinde “bu” veya “şu” anlamına gelirken, “kere” kelimesi ise bir kez, bir defa anlamında kullanılır. Birleştirildiğinde, “bu defa” veya “bu kez” anlamını taşır.
Osmanlı divan edebiyatında kullanım: Özellikle 17. ve 18. yüzyıl şiir ve mektuplarında, olayların veya durumların tekrarı vurgulanmak istendiğinde tercih edilirdi (Günümüzdeki Kullanım: Edebi ve Resmi Bağlamlar
Işbu kere ifadesinin modern Türkçedeki karşılığı çoğunlukla “bu kez”dir. Ancak aralarındaki fark sadece kelime seçimiyle sınırlı değil; nüanslar önemlidir: Edebi kullanım: Romanda veya hikâyede karakterin düşüncelerini vurgulamak için tercih edilebilir. Örneğin: “Işbu kere, o kapıdan içeri girdiğinde bir şeyler değişmişti.” Resmî yazışmalar: Hukuki veya idari metinlerde daha ciddi bir ton katmak için kullanılabilir. Günlük dil: Daha az rastlanır; genellikle eski nesiller veya klasik edebiyat meraklıları tarafından tercih edilir. Bu bağlamda, “ışbu kere”nin kullanımı bir kişinin kültürel birikimini, dil bilgisine hâkimiyetini veya edebi tercihlerini yansıtabilir. Sizce günlük konuşmada eski tabirleri kullanmak, dili zenginleştirir mi yoksa anlaşılabilirliği mi zorlaştırır? Dil bilimciler, kelimelerin ve ifadelerin kullanım sıklığını istatistiksel olarak inceleyerek toplumun dil tercihlerini analiz ederler. Türkiye’de yapılan bir araştırmaya göre, Osmanlıca kökenli tabirlerin %80’i modern günlük Türkçede nadiren kullanılıyor (Dil Bilimsel Perspektif: Sözcüklerin Evrimi